Landschapswandeling Retie

Praktisch

Lengte:

17 km

Startpunt:

Sportpark Vossekot, Geenend 17, Retie of
Parking Prinsenpark, kastelsedijk 5, Retie

Knooppunten:

140 – 139 – 96 – 95 – 93 – 136 – 135 – 7 – 133 – 3 – 134 – 41 – 42 – 130 – 6 –
5 – 132 – 133 – 7 – 135 – 136 – 94 – 43 – 42 – 137 – 95 – 96 – 138 – 140

Na een heerlijke nacht in B&B DNA Nest in Retie worden we wakker. Het belooft een mooie dag te worden. De lucht ziet er goed uit, al is er wel kans op een bui. Hopelijk blijft die nog even weg, want vandaag staat de Landschapswandeling Retie op het programma. De route is 17 kilometer lang en bestaat uit drie lussen. Wij kunnen dus rechtstreeks vanuit de B&B op pad en hoeven eerst niet met de auto ergens naartoe.

Maar eerst is er ontbijt. Gastvrouw Ann heeft de tafel in de serre al gedekt en praat meteen gezellig honderduit. De B&B is gevestigd in een oude boerderij die Ann en haar gezin helemaal hebben verbouwd. Het gebouw was er slecht aan toe en vrijwel iedere steen is onder handen genomen. Dat zie je. Niet alleen in het huis, maar ook in de tuin zit veel liefde. De keuken van de B&B is tegelijkertijd de keuken van het gezin, maar dat voelt helemaal niet ongemakkelijk. Het is juist een heel toegankelijke ruimte met verschillende zitplaatsen en gezellige hoekjes, met uitzicht op de grote tuin. We zouden hier makkelijk nog de hele ochtend kunnen blijven zitten, maar de wandelschoenen staan klaar.

De Landschapswandeling Retie bestaat uit drie lussen van ongeveer 9, 9 en 5 kilometer. Je kunt de route dus ook inkorten. Wij gaan voor de volledige wandeling en lopen al snel het bos in. Net als tijdens onze Ontdekkingstocht bij Herentals bevinden we ons op de zandrug van de Kempense Heuvelrug. Op deze hogere, droge gronden groeien vooral bossen, terwijl het water zich lager in het landschap verzamelt. Dat verschil wordt tijdens de wandeling steeds duidelijker.

Kempense Heuvelrug
De zandrug waar we overheen lopen is een uitloper van de Kempense Heuvelrug. De naaldbossen die hier staan, zijn voor een belangrijk deel aangeplant vanwege de mijnbouw. In de Limburgse mijnen was veel hout nodig om de mijngangen te stutten. Naaldhout had daarbij een bijzondere eigenschap: wanneer het onder grote druk kwam te staan, begon het te kraken. Dat gekraak kon de mijnwerkers waarschuwen dat een mijngang dreigde in te storten.

Een gedicht over de natuur
We lopen verder en komen een klein kapelletje tegen, midden in het bos. Het is niet eens zo gemakkelijk te vinden. Op het kapelletje staat een gedicht dat mooi past bij de omgeving. “Er zet zich een vogelken, ontplooit een bloempje soms in gras en mos en wanneer ’s avonds de zon voor het vallend duister zwicht, ontsteekt een wormke dan voor u zijn glimmend licht.”

Dat wormpje kennen we tegenwoordig als de glimworm of vuurvlieg. Alleen is de kans dat je er hier eentje ziet niet zo groot. De dieren zijn hier al zeker 26 jaar niet meer waargenomen.

Wanneer we voor de eerste keer de Witte Nete oversteken, zien we een mooie bosbeek. Libellen scheren laag over het water en aan de oevers is goed te zien dat het water hier soms flink hoger staat. In het gebied wordt gewerkt aan het herstel van natte heide en vennen. De provincie Antwerpen beheert het gebied en geeft verdwenen natte natuur opnieuw ruimte. Daarmee krijgen planten en dieren die van deze natte omstandigheden afhankelijk zijn weer meer leefgebied en kan het landschap meer water vasthouden.

Kleine Nete
De Kleine Nete is een van de meest natuurlijke beken van Vlaanderen. De beek kronkelt door het landschap en heeft talloze meanders gevormd. Langs het water liggen beemden (hooilanden), ruigten en broekbossen. In dit gebied wordt de Kleine Nete gevoed door verschillende zijbeekjes, waaronder de Zwarte Nete en de Witte Nete. Uiteindelijk stroomt de rivier, na ongeveer 44 kilometer, in de Grote Nete. Hier nog wat extra aanraders voor tijdens je verblijf in de Vallei van de Kleine Nete.

Drie wespendieven boven ons hoofd
Langs een zandpad staat een grote eik en boven ons cirkelen verschillende roofvogels. Een buizerd? Toch klopt er iets niet. Als we beter kijken, blijken het wespendieven te zijn. En niet één, maar drie!

Op het eerste gezicht lijkt de wespendief behoorlijk op een buizerd. Vooral de duifachtige kop valt op als je hem goed bekijkt. Zijn voedselkeuze is echter heel anders. Wespen en bijen staan bovenaan het menu en zelfs nesten worden uit de grond gehaald om de larven en poppen te eten. Drie wespendieven tegelijk boven ons hoofd zien, is niet iets wat ik iedere wandeling meemaak. Ik word er helemaal enthousiast van en blijf natuurlijk veel te lang omhoog kijken.

Van woeste grond naar Prinsenpark
Vanaf hier lopen we verder richting het Provinciaal Groendomein Prinsenpark. Het landschap heeft hier een heel andere geschiedenis dan je op het eerste gezicht zou denken. Tot in de negentiende eeuw bestond een groot deel van het gebied uit de zogenaamde Retiese Aart, gemeenschappelijke gronden die door lokale boeren werden gebruikt. Er graasde vee en er werden heideplaggen en turf gestoken.

Rond 1840 begon de ontginning van deze woeste gronden. Een deel kwam uiteindelijk in handen van koning Leopold I en werd verder ontwikkeld. Zijn zoon Philippe, die zichzelf Graaf van Vlaanderen noemde, liet het gebied verder inrichten. Er werden onder meer kanalen aangelegd om water naar vijvers en landbouwgronden te leiden.

In 1880 werd het centrale gedeelte ingericht als landschapspark, met kronkelende wegen en grote bomen. Er waren plannen om hier een koninklijk kasteel te bouwen, maar dat is er nooit gekomen. Het park bleef wel bestaan en kreeg uiteindelijk zijn huidige karakter.

In de twintigste eeuw dreigde het gebied te worden verkaveld. Om dat te voorkomen werd het domein in 1972 door de provincie Antwerpen aangekocht. Tegenwoordig bestaat het Prinsenpark uit ruim 200 hectare bos, vijvers, graslanden en heideterreinen. Wie niet de volledige Landschapswandeling wil lopen, kan hier ook kiezen uit verschillende kortere wandelingen die met gekleurde paaltjes zijn aangegeven.

Vogels en vijvers
Wij volgen vandaag de landschapsroute en komen langs de Gertryvijver. Op het water dobberen ganzen en eenden en vanuit de vogelkijkhut zien we blauwe reigers en zilverreigers. De waterstand in de vijvers wordt hier bewust geregeld. Wanneer delen van de oevers droogvallen, ontstaan modderige plekken waar vogels voedsel kunnen vinden.

Verderop krijgen we even zicht op de graslanden. Midden in het landschap staat een groot ooievaarsnest. De afgelopen jaren zijn hier steeds succesvol jongen grootgebracht. We lopen langs bloemrijke graslanden en langzaam verandert het landschap. Bosjes, beekjes, graslanden en landbouwgrond wisselen elkaar af. En dan zien we opnieuw een ooievaar. Hij staat midden tussen het gras en de bloemen.

Via de oude Hooibeekhoeve bereiken we de Kattesteertvijver, waar opnieuw een vogelkijkhut staat. Hier worden regelmatig ijsvogels gezien, hebben we gehoord. Natuurlijk blijven we daarom een tijdje bij het water staan kijken. We zien verschillende vogels, waaronder een zwaan met jongen, maar de ijsvogel laat zich vandaag niet zien. Helaas.

Van heide naar de Witte Nete
Wanneer we het bos weer inlopen, komen we langs een stukje heide. Twee kleinere heideterreinen worden hier met elkaar verbonden. Daardoor ontstaat een groter aaneengesloten leefgebied voor soorten als de levendbarende hagedis en de boompieper.

Over kronkelende paden tussen de beuken lopen we langzaam terug richting de Witte Nete. We komen opnieuw bij de Watermolen van Retie. Al in 1134 wordt hier een watermolen vermeld. De huidige stenen molen dateert uit 1765. Het is een onderslagmolen, waarbij het water onder tegen het rad stroomt. De molen werd gebruikt als graanmolen.

Vanaf hier kunnen we de route precies volgen, maar het pad langs de Witte Nete ziet er veel te aantrekkelijk uit. We besluiten daarom een kleine omweg te maken. In plaats van van knooppunt 43 naar 42, 137, 95, 96 en 138 te lopen, kiezen we voor 43, 41, 40 en 138.

Daar krijgen we geen spijt van. Het pad volgt de beek en gaat door een broekbos. Een vlonderpad voert ons over de natte bodem. Ik ben dol op vlonderpaden!

Bij een van de vennen ontdekken we klein blaasjeskruid. Het is een klein vleesetend plantje dat in het water leeft en met minuscule blaasjes kleine waterdiertjes vangt. Het valt nauwelijks op tussen alle andere planten, maar als je eenmaal weet dat het er staat, kijk je toch net even wat beter naar het water.

Via de dennenbossen en landelijke wegen en paden lopen we uiteindelijk terug naar B&B DNA Nest. De bui heeft ons onderweg gelukkig grotendeels met rust gelaten. Na ruim 17 kilometer zijn we weer terug bij de plek waar we vanmorgen begonnen.

Tip

Wil je deze landschapswandeling niet in één dag vanuit huis rijden? Wij sliepen bij B&B DNA Nest in Retie. De B&B ligt op een fijne plek om Retie en de omgeving te ontdekken en je kunt de wandeling vanuit de B&B beginnen. Het is een oude boerderij die met veel aandacht en liefde is gerenoveerd. Vooral de huiselijke sfeer vonden wij prettig: het ontbijt wordt geserveerd in de serre, die gewoon onderdeel is van het huis en waar het gezin zelf ook gebruik van maakt. Een fijne plek om na een dag wandelen weer thuis te komen.

Praktisch
De Landschapswandeling Retie is in totaal 17 kilometer lang en bestaat uit drie lussen van ongeveer 9, 9 en 5 kilometer. Je kunt de wandeling daardoor eenvoudig inkorten. Wij startten rechtstreeks vanuit B&B DNA Nest, maar je kunt ook starten bij Sportpark Vossekot of bij de parkeerplaats van het Prinsenpark.

Deze reportage is gemaakt in samenwerking met Toerisme Provincie Antwerpen. Zij vernieuwen het wandelknooppuntennetwerk in de provincie tussen juli 2026 en maart 2027. Vanaf het voorjaar van 2027 is een nieuwe wandelkaart beschikbaar. Op de website van kempen.be zijn alle wandelroutes gecheckt en up-to-date. Controleer voor vertrek de actuele route via de routeplanner van Wandelknooppunt.be.

The Retie Landscape Walk
Forests, heathland, streams and ponds: the 17-kilometre Retie Landscape Walk offers a wonderful introduction to the surprising variety of the Kempen. The route crosses the Kempense Heuvelrug, follows the Witte Nete and leads through the green Prinsenpark nature area. There is plenty of nature to enjoy along the way. You might spot honey buzzards circling above the forest, see a stork standing among the flowers or discover a tiny carnivorous plant in the water. The landscape’s history also comes to life along the route, including at the old Watermill of Retie. The three loops make it easy to shorten the walk. A lovely route for a day filled with nature, surprises and beautiful trails.

Landskapsvandringen i Retie
Skogar, hedmarker, bäckar och dammar: den 17 kilometer långa landskapsvandringen i Retie bjuder på en härlig variation av Kempenlandskapet. Leden går över Kempense Heuvelrug, följer Witte Nete och fortsätter genom det gröna naturområdet Prinsenpark. Här finns gott om möjligheter att upptäcka naturen. Kanske ser du bivråkar kretsa över skogen, en stork som står bland blommorna eller en liten köttätande växt i vattnet. Även landskapets historia blir tydlig längs vägen, bland annat vid den gamla vattenkvarnen i Retie. Vandringen består av tre slingor och kan därför enkelt kortas av. En härlig tur för en dag fylld av natur, överraskningar och fina vandringsstigar.