De natuur lijkt in november tot rust te komen, maar wie goed kijkt, ontdekt dat er juist veel verandert. Bomen verliezen hun bladeren, vruchten en zaden liggen op de bosbodem en vochtige plekken zijn interessant voor paddenstoelen. Tegelijkertijd komen wintergasten aan en trekken vogels door ons land. Ook zijn er planten en kleine dieren die juist in deze late herfstperiode goed te vinden zijn.
1. Beuk
In november is de beuk een van de bomen die het bos kleur geven. De bladeren verkleuren geel tot warmbruin en blijven vaak langer aan de boom dan die van veel andere loofbomen. Op de bosbodem liggen bovendien de driehoekige beukennootjes, een belangrijke voedselbron voor onder meer eekhoorns, muizen en gaaien. Kijk vooral in oude beukenbossen en brede lanen, zoals de Kaapse Bossen op de Utrechtse Heuvelrug en de Leuvenumse Bossen op de Veluwe. Zoek op de grond naar nootjes en kijk omhoog naar de herfstkleurige kroon.
Fototip
Fotografeer een beukenlaan met een laag standpunt en een telelens om het repeteren van de bomen te benadrukken.
Lees meer
2. Amethistzwam
De amethistzwam is een kleine paddenstoel die je vooral op vochtige bosbodems kunt tegenkomen. De violet tot paarse hoed en steel maken hem goed herkenbaar, al kan de kleur bij oudere exemplaren verbleken. Juist in november zijn vochtige omstandigheden vaak gunstig voor paddenstoelen. Zoek de amethistzwam tussen bladeren en mos, vooral in loof- en gemengde bossen (vaak in beukenbossen). Je kunt ze onder meer tegenkomen in Drenthe, Twente en op de Veluwe.
Fototip
Leg de camera op de grond om in ‘contact’ te komen met je onderwerp en om een rustige achtergrond te creëren.
Lees meer
3. IJsvogel
De ijsvogel blijft het hele jaar in Nederland en is ook in november langs allerlei wateren te vinden. Doordat bomen en struiken hun blad verliezen, heb je soms beter zicht op zijn vaste uitkijkposten. Let op een flits van helderblauw en oranje langs de oever. De vogel zit vaak stil op een laaghangende tak en duikt van daaruit naar kleine vissen. Zoek langs langzaam stromende beken, sloten en vijvers, bijvoorbeeld in de Biesbosch, de Ooijpolder en het Groene Hart. Blijf bij het water rustig staan, zodat je de vogel niet verstoort.
Fototip
Gebruik een lange lens en wacht bij een vaste uitkijkpost.
Lees meer
4. Berk
De berk valt in november extra op door zijn witte stam en fijne vertakking, terwijl de meeste bladeren inmiddels zijn gevallen. Daardoor komt de kenmerkende bast goed naar voren. Berken groeien vaak op voedselarme, zure bodems en zijn onder meer te vinden in De Peel, het Fochteloërveen en het Dwingelderveld. Zoek ze langs veenranden, op open plekken en rond de overgang van bos naar heide. Let ook op de fijne, hangende twijgen. Let op: er bestaan twee soorten berken, de zachte en de ruwe berk. De zachte berk groeit op natte plekken en verkleurt alleen maar naar saai bruin. De ruwe berk groeit daarentegen op droge grond en verkleurt in de herfst naar vlammend geel.
Fototip
Gebruik de witte stammen als contrast met het donkere landschap aan de randen van de dag of bij dreigende wolkenluchten.
Lees meer
5. Goudhaan
Met zijn gewicht van slechts ongeveer 5 gram is de goudhaan ongeveer zo licht als een suikerklontje en daarmee het kleinste vogeltje van Europa. Het kleine vogeltje leeft in groepjes en is voortdurend in beweging. Hij zoekt tussen de naalden van sparren en andere naaldbomen naar kleine insecten en spinnen. De Veluwe, Utrechtse Heuvelrug en het Drents-Friese Wold zijn goede gebieden om hem te zoeken. Luister naar zijn hoge “zrie-zrie-zrie” en kijk vooral hoog in de boomkronen. Blijf even op één plek staan, want de goudhaan beweegt snel, maar is (zeker in deze trektijd) totaal niet bang. Let op: in Nederland hebben we ook de vuurgoudhaan. De goudhaan heeft geen zwarte oogstreep (de vuurgoudhaan wel) en het petje is geel (die van de vuurgoudhaan meestal oranje).
Fototip
Gebruik je gehoor om de vogel te vinden en heb vervolgens veel geduld. Of let op groepen mezen; goudhaantjes trekken vaak met groepen mezen op, wel zo veilig.
Lees meer
6. Klimop
Klimop is een van de weinige planten die nog laat in het jaar bloeit. In november kunnen de kleine, geelgroene bloemen nog voedsel bieden aan insecten, vooral tijdens zachte dagen. Daarna ontwikkelen zich de kenmerkende donkere bessen, die later in de winter rijpen. Klimop groeit veel in bossen, houtwallen en tegen oude bomen, onder meer in Zuid-Limburg, de Achterhoek en Twente. Zoek vooral naar bloeiende klimop op zonnige bosranden en kijk goed tussen de bladeren naar insecten.
Fototip
Wacht op een vlinder of een ander insect, om het belang van de late bloei in beeld te brengen.
Lees meer
7. Kleine wintervlinder
De kleine wintervlinder is juist in november een interessante nachtvlinder om naar te zoeken. Vooral vanaf het begin van de avond worden de mannetjes actief. Je kunt ze op boomstammen en takken vinden, maar het valt nog niet mee ze te vinden door de goede schutkleuren. Opvallend is dat de vrouwtjes vrijwel vleugelloos zijn en alleen kleine vleugelstompjes hebben. De soort komt algemeen voor in Nederland, vooral in bosrijke gebieden en op de hogere zandgronden. Ga op een windstille, zachte avond op zoek.
Fototip
Toon de vlinder (klein) op een stam om zijn waanzinnige schutkleur te laten zien.
Lees meer
8. Herfstluchten
November biedt vaak mooie omstandigheden voor bijzondere wolkenluchten. Door de afwisseling van buien, opklaringen en lage zonnestanden kunnen luchten snel veranderen. Vooral rond een bui ontstaan soms donkere wolken met fel licht aan de horizon. Zoek daarom een open landschap met weinig bomen, zoals de Wadden, het IJsselmeergebied of de polders van Zeeland. Houd tijdens je wandeling de lucht in de gaten, want het mooiste licht kan snel voorbij zijn (of een nat pak opleveren).
Fototip
Gebruik een groothoeklens en geef de lucht veel ruimte in beeld.
Lees meer
9. Wind
November is een goede maand om lekker uit te waaien. Het nog warme zeewater zorgt voor de nodige dynamiek in de atmosfeer met soms een flinke najaarsstorm. Stormachtig weer betekent niet naar een bos gaan voor een herfstwandeling, simpelweg omdat het er dan niet veilig is. Ga in plaats daarvan naar het strand, een zandverstuiving of andere open plek. Kleed je goed aan en geniet van de elementen.
Fototip
Gebruik een statief en probeer verschillende sluitertijden uit. Hoe langer de sluitertijd, hoe sterker je de beweging van het landschap vastlegt. Zoek naar de juiste balans, want bij een te lange sluitertijd hou je dan weer alleen maar een waas over.
Lees meer
10. Kraanvogel
De najaarstrek van de kraanvogel loopt van half oktober tot in december. Vooral in november kunnen bij gunstige weersomstandigheden groepen kraanvogels over Nederland trekken. Ik word er iedere keer weer blij van. Zodra ik hun kenmerkende getrompetter hoor, kijk ik automatisch omhoog. En als je ze vervolgens in grote V-vormige formaties ziet overvliegen, is dat een indrukwekkend gezicht. De grootste kans heb je in het oosten van Nederland, onder meer bij het Fochteloërveen (waar ook kraanvogels broeden), Nationaal Park De Peel, Nationaal Park De Maasduinen en Zuid-Limburg. Zoek een open uitzichtpunt en luister goed naar de lucht.
Fototip
Probeer de trekkende kraanvogels tegen een mooie lucht te fotograferen.
Lees meer
Ook in november is er genoeg reden om naar buiten te gaan. De natuur verandert zichtbaar en juist daardoor vallen sommige soorten en verschijnselen extra op. Met een beetje aandacht kan een gewone wandeling zomaar een kleine natuurontdekking opleveren.
November
November brings plenty of change to the Dutch countryside. Trees lose their leaves, winter visitors arrive, and cranes migrate across the country. At the same time, some species stand out more than ever at this time of year, such as the colourful amethyst deceiver, flowering ivy and the small winter moth. The kingfisher can also be spotted along streams and other waterways, while the goldcrest searches for food high among the conifers. And if you look up, you’ll discover that November also brings beautiful cloudscapes and plenty of wind for nature photography. In this article, discover ten species and natural phenomena that make November special, with tips for finding them in the Dutch countryside.
November
November innebär stora förändringar i den nederländska naturen. Träden tappar sina löv, vintergästerna anländer och tranor flyttar genom landet. Samtidigt finns det arter som är extra lätta att upptäcka just den här tiden på året, som den färgstarka ametistskivlingen, blommande murgröna och den lilla vinterfjärilen. Kungsfiskaren kan också ses längs bäckar och andra vattendrag, medan kungsfågeln söker efter föda högt uppe bland barrträden. Och den som tittar uppåt upptäcker att november också bjuder på vackra molnformationer och gott om vind för naturfotografering. I den här artikeln får du upptäcka tio arter och naturfenomen som gör november speciell, med tips på var du kan hitta dem i den nederländska naturen.
Ontvang gratis het e-book: Wildlife guide Sweden
Je ontvangt daarmee ook onze nieuwsbrief.
Nieuwste blogs
